Przejście od dorywczych form aktywności do stabilnego zatrudnienia to dla młodych Polaków proces pełen barier kompetencyjnych i ekonomicznych. Z najnowszego badania Pracuj.pl wynika, że aż 83% osób w wieku 18-29 lat odczuwa brak przestrzeni na swobodne testowanie zawodowych ścieżek, a co druga zmaga się z silną presją otoczenia na szybki wybór profesji. W efekcie aż 57% respondentów przyznaje, że ze względów finansowych rezygnuje z własnych zainteresowań i decyduje się na bezpieczniejsze, choć mniej satysfakcjonujące opcje rynkowe.
Pierwszy krok na rynku pracy wiąże się z wieloma wątpliwościami. Dla młodych osób podjęcie rozsądnej decyzji o rozwoju zawodowym odbywa się w warunkach, w których na eksperymenty jest często mało miejsca.
Z najnowszego badania Pracuj.pl wynika, że aż 83% młodych Polek i Polaków na rynku pracy uważa, że nie ma dziś przestrzeni na próbowanie różnych zawodowych ścieżek. Jednocześnie 2/3 chciałoby sprawdzić, czy ich pasje mogą stać się pracą zawodową. To rozdźwięk, który dobrze opisuje doświadczenie wielu osób w wieku 18–29 lat: chęć szukania własnej drogi zderza się z presją szybkiego wyboru, stabilności i planu na siebie.
– Młodzi słyszą dziś często, że mogą być kim chcą. W praktyce muszą jednak bardzo szybko odpowiedzieć sobie na pytanie, na co ich stać, nie tylko w wymiarze finansowym, ale także emocjonalnie i organizacyjnie. Pasja może być początkiem czegoś większego, ale zanim stanie się zawodem, wymaga inwestycji: w sprzęt, kurs, portfolio, pierwsze projekty, dojazdy, czas poświęcony na naukę albo możliwość pracy za niższą stawkę na początku. Dla części osób to naturalny etap na starcie, dla innych coś, na co zwyczajnie trudno sobie pozwolić – mówi Małgorzata Jakubowska-Łęczycka, Menedżer Zespołu Szkoleń i Rozwoju w Pracuj.pl.
Badanie pokazuje wyraźne różnice strukturalne w grupie 18-29 lat. Podczas gdy starsi (24-29 lat) są już w większości zakotwiczeni na rynku pracy (64% posiada umowę o pracę), najmłodsi (18-23 lata) dopiero szukają stabilizacji – w tej grupie tylko 28% ma etat, a co czwarty pracuje na umowach cywilnoprawnych lub pozostaje bez zatrudnienia. To na nich ciąży największa presja (52% wskazań), której towarzyszą bariery psychologiczne: brak pewności siebie (23%) oraz deficyt doświadczenia (19%).
Wsparcie finansowe ma znaczenie
W danych Pracuj.pl szczególnie mocno wybrzmiewa wątek finansów. 2/3 osób w wieku 18-29 lat uważa, że pomoc finansowa na starcie pomogłaby im w rozwoju zawodowym. 1 na 4 osoby podkreśla, że to brak środków jest dla nich największą barierą w realizacji zawodowych planów. Ekonomiczna zależność od rodziny (dotycząca aż 81% osób w wieku 18-23 lata) drastycznie ogranicza gotowość do podejmowania ryzyka zawodowego. Problem ten ewoluuje wraz z wiekiem – z powodu rosnących zobowiązań finansowych aż 60% osób w wieku 24-29 lat decyduje się na bezpieczniejsze, stabilniejsze opcje zatrudnienia zamiast tych, które są spójne z ich realnymi zainteresowaniami.
Nie chodzi więc o brak odwagi czy pomysłu na siebie. Często problemem jest brak warunków, w których można ten pomysł sprawdzić.
To o tyle istotne, że do młodych na rynku pracy łatwo mówić językiem motywacyjnych skrótów. „Spróbuj”, „zaryzykuj”, „wyjdź ze strefy komfortu”, „podążaj za pasją” to hasła, które brzmią dobrze, ale zakładają, że każdy startuje z podobnego miejsca. Tymczasem próbowanie również ma swoją cenę: trzeba zapłacić za narzędzia, szkolenie, pierwszy materiał, wynajem przestrzeni, oprogramowanie, transport czy możliwość uczestniczenia w branżowym wydarzeniu. A czasem trzeba po prostu mieć poduszkę bezpieczeństwa, wsparcie bliskich, zawodowego mentora albo przynajmniej poczucie, że ewentualna porażka nie zamknie też innych drzwi.
Tymczasem to właśnie obawa przed porażką jest jedną z istotnych barier wskazywanych przez 34% młodych. Wśród pozostałych barier wysoko plasują się także brak wiedzy, jak zacząć (29%), obawa o stabilność finansową (28%), brak środków finansowych (25%) i brak czasu (24%). To pokazuje, że pierwszy krok zawodowy nie jest pojedynczą decyzją, ale splotem kilku czynników: zasobów, wiedzy, pewności siebie i otoczenia, które pozwala próbować bez poczucia, że każdy błąd będzie kosztował zbyt wiele.
– Rynek pracy ceni jasne ścieżki, konkretne kompetencje, gotowość do działania. Ale początki rzadko są tak uporządkowane. Młody człowiek często dopiero sprawdza, czy wyobrażenie o danej pracy ma coś wspólnego z rzeczywistością. Czy pasja do gotowania oznacza gotowość do pracy w gastronomii? Czy zainteresowanie modą może stać się projektem zawodowym? Czy tworzenie treści w internecie to tylko hobby, czy może początek kompetencji przydatnych w marketingu, edukacji albo biznesie? Czy zamiłowanie do naprawiania rzeczy, fotografii, sportu, muzyki, grafiki, podróży albo pracy z ludźmi może zamienić się w coś więcej niż zajęcie po godzinach? Dlatego w Pracuj.pl ruszyliśmy z projektem, który ma dać im przestrzeń, by to wszystko sprawdzić w praktyce – mówi Marta Ulman, szefowa marketingu B2C w Pracuj.pl.
Pół miliona złotych na pierwszy zawodowy krok
Bez możliwości sprawdzenia się w praktyce młodzi zostają często z wyborem między marzeniem a bezpieczeństwem. A taki wybór bywa fałszywy, bo najzdrowsza droga zawodowa nie zawsze polega na rzuceniu wszystkiego i pójściu za pasją. Czasem najważniejsze jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni do próbowania, testowania i uczenia się na własnych doświadczeniach.
Właśnie na tę potrzebę odpowiada „Projekt Grant. Najłatwiejszy pierwszy krok” realizowany przez Pracuj.pl. W ramach programu marka przeznacza pół miliona złotych na wsparcie zawodowych pomysłów młodych osób. Łącznie 10 laureatów otrzyma granty w wysokości do 50 tys. zł na osobę. Zgłoszenia do projektu ruszają 28 maja i potrwają do końca czerwca. Formularz aplikacyjny oraz wszystkie szczegóły dotyczące grantów są dostępne w specjalnym ogłoszeniu na portalu Pracuj.pl.
Siła programu polega jednak nie tylko na finansowaniu. Równie ważna jest zmiana perspektywy: młody człowiek nie musi mieć od razu gotowego planu na wiele lat ani pewności, że wybrana droga okaże się tą właściwą. Wystarczy pomysł, pasja, kierunek i potrzeba sprawdzenia siebie w działaniu. „Projekt Grant” daje szansę, by zrobić pierwszy krok bez presji natychmiastowego sukcesu, za to z poczuciem, że nawet jeśli pomysł wymaga korekty albo nie przyniesie oczekiwanych efektów, młoda osoba nie zostaje z tym sama. Może liczyć na wsparcie mentora lub specjalisty HR, którzy pomogą nazwać doświadczenia, wyciągnąć wnioski i poszukać kolejnych rozwiązań.
– To podejście dobrze wpisuje się w szerszą rozmowę o młodych na rynku pracy, dla których jednym z większych wyzwań jest dziś brak bezpiecznych warunków do testowania różnych możliwości. Młodzi chcą próbować, ale nie zawsze mogą sobie na to pozwolić. Dzięki Pracuj.pl ten krok może stać się najłatwiejszym – a nie najtrudniejszym, choć nadal wymaga zaangażowania – podkreśla Marta Ulman.
Nad merytorycznym i transparentnym przebiegiem „Projektu Grant” czuwa Fundacja Stocznia, która jako partner merytoryczny akcji odpowiada za obsługę zgłoszeń oraz wsparcie uczestników na każdym etapie procesu.
Doświadczenia zamiast domysłów
Pierwszy krok na rynku pracy nie powinien być egzaminem z gotowości do dorosłości. Chodzi przede wszystkim o to, by umożliwić młodym osobom lepsze poznanie siebie, swoich kompetencji i realiów wybranej zawodowej ścieżki. Nie każdy pomysł stanie się zawodem, ale bez możliwości sprawdzenia tego w praktyce młodzi zostają z domysłami zamiast doświadczeń.
A rynek pracy, który daje przestrzeń na próbowanie, zyskuje ludzi, którzy wcześniej odkrywają swoje mocne strony, bardziej świadomie wybierają kierunki rozwoju i lepiej rozumieją, czego naprawdę chcą od pracy. Pierwszy krok nie musi być wielki – ważne jednak, żeby był możliwy do wykonania.
Zgłoszenia do projektu ruszają 28 maja i potrwają do końca czerwca. Formularz aplikacyjny oraz szczegóły dotyczące grantów są dostępne w specjalnym ogłoszeniu na portalu
O BADANIU
Raport został przygotowany przez serwis Pracuj.pl. Dane ilościowe przedstawione w raporcie pozyskane zostały za pomocą badania opinii, przeprowadzonego przez Minds&Roses na przełomie kwietnia i maja 2026 roku wśród 1000 Polaków w wieku 18 – 29 lat.