Jeszcze kilkanaście lat temu określenie businesswoman funkcjonowało w Polsce w znaczeniu niemal symbolicznym. Używano go przede wszystkim wobec kobiet, które odniosły spektakularny sukces finansowy lub pełniły wysokie stanowiska menedżerskie w dużych firmach. Była to kategoria elitarna i w pewnym sensie wyjątkowa – sugerowała, że kobieta w świecie biznesu wciąż jest raczej wyjątkiem niż regułą. Dziś to pojęcie przeszło znaczącą transformację i opisuje znacznie szersze spektrum ról zawodowych, modeli przywództwa oraz stylów prowadzenia działalności.
Businesswoman wczoraj – symbol awansu i przełamywania barier
W pierwszej dekadzie XXI wieku bizneswoman postrzegano przede wszystkim przez pryzmat awansu w strukturach korporacyjnych lub prowadzenia dużej firmy. Kluczowe było osiągnięcie pozycji w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Sukces kobiety w biznesie interpretowano głównie jako dowód przełamania stereotypów oraz „szklanego sufitu”.
To rozumienie wynikało z realiów rynku pracy. Jeszcze stosunkowo niedawno udział kobiet w zarządach czy na stanowiskach kierowniczych był znacznie niższy niż dziś, a ich obecność w strukturach decyzyjnych traktowano jako zjawisko wyjątkowe. Tymczasem dane pokazują, że w ostatnich latach rola kobiet w biznesie systematycznie rośnie – zarówno w Polsce, jak i w całej Europie. Kobiety coraz częściej obejmują stanowiska zarządcze i prowadzą własne przedsiębiorstwa, choć nadal są niedoreprezentowane na najwyższych szczeblach zarządzania .
W tamtym czasie pojęcie businesswoman miało więc silny wydźwięk prestiżowy i elitarny. Niosło w sobie przekaz: „kobieta, która osiągnęła sukces w świecie mężczyzn”.
Businesswoman dziś – przedsiębiorczyni, liderka, twórczyni zmiany
Współcześnie znaczenie tego pojęcia wyraźnie się poszerzyło. Businesswoman nie musi już oznaczać wyłącznie prezesa spółki czy dyrektorki w międzynarodowej korporacji. Obejmuje także właścicielki małych i średnich firm, liderki start-upów, ekspertki budujące markę osobistą, a także kobiety rozwijające biznes w przestrzeni cyfrowej.
Zmiana ta wynika z kilku procesów społecznych i gospodarczych:
- Demokratyzacja przedsiębiorczości
Coraz więcej kobiet prowadzi własne firmy – w Polsce ponad jedna trzecia działalności gospodarczych należy do kobiet . Jednocześnie rośnie liczba nowych przedsiębiorstw zakładanych przez kobiety, co świadczy o ich rosnącej aktywności gospodarczej . - Cyfryzacja rynku
Internet i gospodarka platformowa sprawiły, że biznes można budować bez dużego kapitału początkowego. Kobiety coraz częściej rozwijają działalność online, łącząc kompetencje eksperckie, marketingowe i technologiczne. - Zmiana stylu przywództwa
Dzisiejsza businesswoman to nie tylko menedżerka, ale także liderka relacyjna – osoba budująca zespoły, rozwijająca talenty i zarządzająca w sposób oparty na współpracy. Współczesne modele przywództwa premiują kompetencje miękkie, które dawniej nie były uznawane za kluczowe w biznesie. - Nowa definicja sukcesu
Jeszcze kilkanaście lat temu sukces biznesowy definiowano niemal wyłącznie finansowo. Dziś obejmuje on także wpływ społeczny, odpowiedzialność, równowagę między życiem zawodowym a prywatnym czy budowanie wartościowych organizacji. W tym sensie businesswoman staje się nie tylko przedsiębiorczynią, lecz także twórczynią zmiany społecznej.
Businesswoman jako kategoria kulturowa, nie tylko zawodowa
Najważniejsza zmiana dotyczy jednak samego sposobu myślenia o kobietach w biznesie. Pojęcie businesswoman przestało oznaczać wyjątek – zaczęło oznaczać normę. Z badań wynika, że większość obserwatorów rynku pracy dostrzega rosnącą rolę kobiet w gospodarce oraz ich coraz większe znaczenie w procesach decyzyjnych i rozwoju organizacji
Dzisiejsza businesswoman nie jest więc jedynie kobietą, która „odniosła sukces”. Jest raczej osobą, która aktywnie współtworzy gospodarkę, rynek pracy i kulturę organizacyjną firm.
Kim jest businesswoman dziś?
Współcześnie można ją zdefiniować jako kobietę, która:
- tworzy lub rozwija przedsięwzięcia gospodarcze,
- wpływa na otoczenie biznesowe i społeczne,
- wykorzystuje wiedzę, sieci relacji i kompetencje strategiczne,
- traktuje biznes jako przestrzeń realizacji wartości, a nie tylko źródło zysku.
To przesunięcie znaczeniowe pokazuje, że pojęcie businesswoman przeszło drogę od symbolu przełamywania barier do określenia jednej z naturalnych ról zawodowych kobiet w nowoczesnej gospodarce.
Ilona Adamska – filozof, etyk, społeczniczka, pomysłodawczyni kampanii Nie hejtuję-motywuję, motywatorka, autorka książek.
fot. Żaneta Niżnikowska