Jeszcze do niedawna empatię postrzegano jako cechę „miękką” ważną, ale trudną do zmierzenia. Dziś wiemy, że jest jedną z najbardziej strategicznych kompetencji XXI wieku. W świecie starzejącego się społeczeństwa, rosnących problemów ze zdrowiem psychicznym oraz niedoboru pracowników w ochronie zdrowia i opiece długoterminowej, empatia przestaje być wyborem. Staje się koniecznością.
Po ponad trzydziestu latach pracy jako pielęgniarka i edukatorka wiem, że największe zmiany nie zaczynają się od nowoczesnego sprzętu ani nowych procedur. Zaczynają się od sposobu, w jaki człowiek rozmawia z drugim człowiekiem.
Starzejące się społeczeństwo wymaga nowego przywództwa
Według prognoz demograficznych Eurostatu oraz Głównego Urzędu Statystycznego w najbliższych dekadach udział osób starszych w Polsce będzie systematycznie wzrastał. Oznacza to nie tylko większe zapotrzebowanie na opiekę medyczną, ale również konieczność zmiany sposobu zarządzania placówkami ochrony zdrowia i opieki społecznej.
Największym wyzwaniem nie będzie brak technologii. Największym wyzwaniem będzie brak ludzi, którzy potrafią budować relacje oparte na zaufaniu.
Empatia ma wymierną wartość
Badania prowadzone przez naukowców związanych z Harvard Medical School wskazują, że empatyczna komunikacja poprawia współpracę pacjentów z personelem, zwiększa przestrzeganie zaleceń terapeutycznych oraz wpływa na większe zadowolenie z leczenia. Z kolei analizy dotyczące wypalenia zawodowego pokazują, że kultura wzajemnego wsparcia i dobra komunikacja zmniejszają rotację pracowników oraz poprawiają atmosferę pracy.
Empatia nie stoi więc w opozycji do efektywności. Ona ją wzmacnia.
Lider przyszłości nie zarządza strachem
Przez lata obserwowałam różne style zarządzania. Tam, gdzie dominował lęk, personel wykonywał obowiązki poprawnie, ale bez zaangażowania. Tam, gdzie obecne były szacunek, dialog i poczucie bezpieczeństwa, pracownicy przejmowali odpowiedzialność za jakość opieki.
Prawdziwy lider nie buduje autorytetu poprzez kontrolę. Buduje go poprzez obecność. Potrafi słuchać. Dostrzega potencjał ludzi. Rozumie, że za każdym błędem stoi człowiek, którego warto nauczyć, a nie jedynie ocenić.
Senior nie potrzebuje tylko opieki. Potrzebuje godności.
W swojej codziennej pracy spotykam osoby starsze, które częściej niż o bólu mówią o samotności. Mówią, że nikt nie ma czasu wysłuchać ich historii. Że czują się niewidzialni. To doświadczenie zmieniło również mnie.
Zrozumiałam, że profesjonalna opieka zaczyna się tam, gdzie kończy się wykonywanie procedur, a zaczyna prawdziwe spotkanie z drugim człowiekiem.
Każde wypowiedziane z szacunkiem słowo może stać się częścią terapii.
Każda chwila cierpliwości może przywrócić poczucie bezpieczeństwa.
Każdy gest uważności przypomina seniorowi, że nadal jest ważny.
Dobro jest strategią
Jako prezes Fundacji Brata Symeona i edukatorka opieki senioralnej często powtarzam, że dobro nie jest naiwnością. Jest świadomą decyzją.
Organizacje, które inwestują w kulturę empatii, budują silniejsze zespoły, większe zaufanie klientów oraz trwałą reputację. Dotyczy to szpitali, domów opieki, przedsiębiorstw i administracji publicznej.
Największe marki świata coraz częściej konkurują nie tylko jakością produktów, ale jakością relacji.
To samo dotyczy każdego z nas.
Przyszłość należy do ludzi
Sztuczna inteligencja może analizować dane. Robot może przypomnieć o przyjęciu leku. Nowoczesny sprzęt może monitorować parametry życiowe. Ale żadna technologia nie zastąpi spojrzenia pełnego zrozumienia, spokojnego głosu ani poczucia, że ktoś naprawdę jest obok.
Dlatego wierzę, że przyszłość będzie należała nie tylko do najbardziej innowacyjnych organizacji. Będzie należała do najbardziej ludzkich. Bo empatia nie jest kosztem. Jest inwestycją, która zawsze przynosi zwrot.
O autorce
Wioletta Borowicz– pielęgniarka z 30-letnim doświadczeniem, edukatorka w opiece senioralnej, prezes Fundacji Brata Symeona, właścicielka WB Medical, autorka e-booka „Złote Lata. Praktyczny przewodnik dla seniorów i ich rodzin” oraz współautorka książek „Mentalność Sukcesu. Polskie Kobiety Biznesu” i „Uwierz w siebie”. Na co dzień szkoli personel medyczny i opiekunów, promując komunikację opartą na empatii, szacunku i godności człowieka.