Zmiany w wyliczaniu odsetek w 2016 r. cz.2


Od 1 stycznia 2016 r. obowiązuje ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1830) . Wprowadziła ona nowe zasady ustalania wysokości odsetek ustawowych, odsetek za opóźnienie i maksymalnej wysokości odsetek oraz całkowicie nową kategorię odsetek, tj. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, stosowane w obrocie profesjonalnym. Obowiązujące od 1 stycznia 2016 r. zmiany mają zatem fundamentalne znaczenie dla prawidłowości wyliczania należności wierzycieli oraz formułowania żądań kierowanych do dłużników, tak w relacjach prywatnoprawnych jak i w obrocie profesjonalnym.

 

Z uwagi na złożoność zagadnienia, zmiany dotyczące odsetek regulowanych przepisami Kodeksu cywilnego zostały omówione jako pierwsze w lipcowym wydaniu Magazynu Law Business Quality. W tekście przyszła zatem pora na omówienie kwestii związanych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Nowelizacja z dnia 9 października 2015 r. zmieniła przepisy ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2016, poz. 684) i wprowadziła nową kategorię odsetek tj. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 4 pkt 3 ustawy o terminach zapłaty).

Co do zasady ustawę o terminach zapłaty w transakcjach handlowych stosuje się do odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług pomiędzy przedsiębiorcami w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W tym zakresie ustawa zawiera również szczegółowe uregulowania dotyczące odsetek. Jednoznacznie można wyróżnić dwie odmienne sytuacje naliczania tych odsetek: gdy umowa handlowa określa termin zapłaty odsetek i gdy umowa handlowa nie określa tego terminu.

Przed nowelizacją, w sytuacji, gdy termin zapłaty za transakcję handlową nie był określony, a wierzyciel spełnił swoje świadczenie, lecz nie otrzymał zapłaty, przysługiwały mu odsetki ustawowe, bez wezwania dłużnika do zapłaty, po upływie 30 dni od dnia spełnienia świadczenia do dnia wymagalności. W przypadku natomiast określenia w umowie handlowej terminu zapłaty odsetek, gdy wierzyciel spełnił swoje świadczenie, a mimo to nie otrzymał w terminie zapłaty, przysługiwały mu bez uprzedniego wezwania dłużnika do zapłaty odsetki w wysokości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, chyba że strony ustaliły w umowie odsetki w wyższej wysokości.

Od 1 stycznia 2016 r. ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych nie odsyła już do ordynacji podatkowej, lecz stosuje nowy rodzaj odsetek, tj. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Zgodnie z art. 4 pkt 3 tej ustawy, odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych to odsetki w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych.

Obecnie zgodnie z art. 5 znowelizowanej ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, jeżeli strony transakcji handlowej przewidziały w umowie termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych po upływie 30 dni, liczonych od dnia spełnienia swojego świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego.

Po terminie wymagalności, zgodnie z art. 7 ww. ustawy, wierzycielowi przysługują bez wezwania, odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeśli wierzyciel spełnił swoje świadczenie, a nie otrzymał zapłaty w terminie ustalonym w umowie (chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki). Jednocześnie termin zapłaty określony w umowie nie może co do zasady przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku. Ustalenie dłuższego terminu zapłaty musi być przez strony wyraźnie ustalone w umowie, a ustalenie to nie może być rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. W przypadku zgodnego ustalenia w umowie terminu zapłaty dłuższego niż 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie, a nie otrzymał zapłaty, po upływie 60 dni przysługują bez wezwania odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty.

Gdy strony transakcji handlowej nie przewidziały w umowie terminu zapłaty, to zgodnie z art. 6 ww. ustawy wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, po upływie 30 dni liczonych od dnia spełnienia przez niego świadczenia, do dnia zapłaty.

Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych została na mocy nowelizacji rozszerzona o art. 11b wskazujący, że wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych jest obecnie ustalana dwa razy w roku, a podstawą ustalenia jest stopa referencyjna NBP. W przypadku odsetek należnych za okres od 1 stycznia do 30 czerwca, zastosowanie ma stopa referencyjna obowiązująca w dniu 1 stycznia. Natomiast w przypadku odsetek należnych za okres od 1 lipca do 31 grudnia zastosowanie ma stopa referencyjna obowiązująca w dniu 1 lipca.

Jak wynika również z dodanego art. 11c, wysokość powyższych odsetek ogłasza Minister właściwy do spraw gospodarki w drodze obwieszczenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Zgodnie z obwieszczeniem ministra rozwoju z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (M.P. z 2016 r. poz. 601), wysokość odsetek za opóźnienie za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. wynosi 9,50% w stosunku rocznym.

Zgodnie z art. 55 ustawy nowelizującej, do wszystkich transakcji handlowych, które zostały zawarte przed dniem 1 stycznia 2016 r., tj. przed dniem wejścia w życie nowelizacji, stosuje się przepisy dotychczasowe. Podobnie, zastosowanie znajdą dotychczasowe przepisy odnoszące się do odsetek w transakcjach handlowych w przypadku transakcji handlowych zawieranych w wyniku przeprowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych, wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015. Poz. 1830)
2. Ustawa z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2016, poz. 684
3. Obwieszczenie Ministra Rozwoju z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (M.P. z 2016 r. poz. 601)

 

Karolina Bonarska-Lenarczyk – radca prawny w Kancelarii Prawnej GINTOWT Adwokaci, Radcowie, absolwentka studiów doktoranckich Polskiej Akademii Nauk. Specjalizuje się w bieżącej obsłudze podmiotów gospodarczych, a także w przygotowywaniu, negocjowaniu i opiniowaniu umów handlowych. Zajmuje się również prowadzeniem postępowań administracyjnych i sądowo administracyjnych. Posiada ponad 10-letnie doświadczenie z zakresu prawa lotniczego, które wykorzystuje doradzając podmiotom gospodarczym działającym w branży lotniczej, jak i osobom fizycznym reprezentując je przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Jej dewiza zawodowa to słowa Bryana Tracy: ”Kluczem do sukcesu jest skoncentrowanie umysłu na tym, czego pragniemy, nie na tym, czego się boimy.”. Prywatnie mama Adama i Poli oraz pasjonatka sztuki Fridy Kahlo.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Akceptuję zasady Polityki prywatności